dr Andrzej Wolański (Akademia Muzyczna we Wrocławiu)

Kantata „Widma” Stanisława Moniuszki w aspekcie kategorii dramatyczności

dr Andrzej Wolański – absolwent studiów muzykologicznych pod kierunkiem prof. dra hab. Jerzego Morawskiego (z Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie) w Katedrze Historii i Teorii Muzyki Uniwersytetu Jagiellońskiego (1982). Stopień naukowy doktora otrzymał w 1996 roku uchwałą Rady Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego na podstawie dysertacji Dramat liturgiczny w średniowieczu, napisanej pod kierunkiem prof. dra hab. Jerzego Woronczaka (opublikowanej w formie książki w roku 2005). Od roku 1982 związany z Akademią Muzyczną im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, współpracuje także m.in. z Pracownią Literatury Średniowiecza Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (od 2006 roku)

W swojej pracy naukowo-badawczej porusza tematykę teatru, muzyki i literatura w epoce średniowiecza, zajmując się ponadto analizą i interpretacją utworu muzycznego w tzw. historycznej perspektywie, retoryką muzyczną, teorią i historią opery i dramatu muzycznego oraz estetyką pięknego śpiewu, czyli bel canto. Dorobek naukowy dra Wolańskiego zawiera ponad siedemdziesiąt publikacji, w tym dwie książki (trzecia, śląskoznawcza, w przygotowaniu), ponad sto referatów wygłoszonych podczas naukowych konferencji muzykologicznych w Polsce i za granicą, m. in. w Dreźnie (1988), Padeborn (1991), Chemnitz (1997), Lille (2007), Giessen (2010). Wykładał na Freie Universität w Berlinie (1989), uniwersytetach w Chemnitz (1998), Rostocku (1998) i Monachium (1998), Hochschule für Musik w Dreźnie (2001). W Roku Mozartowskim 1991 wygłosił referat Mozarts „Lacrimosa” in der Geschichtsperspektive podczas „Mozart-Kongress 1991” w Zentralinstitut für Mozart-Forschung [Mozarteum] w Salzburgu, opublikowany następnie w formie artykułu w Mozart-Jahrbuch 1991.

   

Zasadnicze pytanie niniejszego wystąpienia dotyczy gatunkowej tożsamości Widm Moniuszki / Mickiewicza? Dramat, zgodnie z gr. drâma ‒ działanie, wymaga ─ w odróżnieniu od liryki ─ akcji wyrażonej dialogiem. Dramatyczność wyznacza zaś stosunek struktur dialogowych do monologowych, w operze: recytatywnych do ‘aryjnych’. Recytatyw zespołowy pełni w operze rolę dialogu. Widma uznaje się powszechnie za kantatę. Sam Moniuszko określa gatunkowość Widm w podtytule: „sceny liryczne”. Czy jednak liryzm i dramatyczność nie wykluczają się wzajemnie? Mickiewicz z kolei widział swoją drugą część Dziadów jako „widowisko”. Wśród badaczy panuje przekonanie, że Widma mają dramatyczny potencjał. Ostatnio Katarzyna Lisiecka wprowadziła do naukowej literatury w odniesieniu do Widm, zainspirowana inscenizacją Pawła Passiniego (2017), termin „misterium” ‒ obrzęd.

Powrót do listy referatów